🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:43:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लतायष्टि (स्त्रीलिङ्ग)

लता (बेल, फैलने वाला पौधा) + यष्टि (लकड़ी, लाठी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालतायष्टिःलतायष्टीलतायष्टयः
द्वितीयालतायष्टिम्लतायष्टीलतायष्टीः
तृतीयालतायष्ट्यालतायष्टिभ्याम्लतायष्टिभिः
चतुर्थीलतायष्टये / लतायष्ट्यैलतायष्टिभ्याम्लतायष्टिभ्यः
पञ्चमीलतायष्टेः / लतायष्ट्याःलतायष्टिभ्याम्लतायष्टिभ्यः
षष्ठीलतायष्टेः / लतायष्ट्याःलतायष्ट्योःलतायष्टीनाम्
सप्तमीलतायष्टौ / लतायष्ट्याम्लतायष्ट्योःलतायष्टिषु
सम्बोधनहे लतायष्टेहे लतायष्टीहे लतायष्टयः

अर्थ: लता (बेल, फैलने वाला पौधा) + यष्टि (लकड़ी, लाठी)
English: Rubia Munjista, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬