🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:43:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लब्धकाम (पुंलिङ्ग)

जिसे अभीष्ट पदार्थ मिल गये हैं

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धकामःलब्धकामौलब्धकामाः
द्वितीयालब्धकामम्लब्धकामौलब्धकामान्
तृतीयालब्धकामेनलब्धकामाभ्याम्लब्धकामैः
चतुर्थीलब्धकामायलब्धकामाभ्याम्लब्धकामेभ्यः
पञ्चमीलब्धकामात् / लब्धकामाद्लब्धकामाभ्याम्लब्धकामेभ्यः
षष्ठीलब्धकामस्यलब्धकामयोःलब्धकामानाम्
सप्तमीलब्धकामेलब्धकामयोःलब्धकामेषु
सम्बोधनहे लब्धकामहे लब्धकामौहे लब्धकामाः

अर्थ: जिसे अभीष्ट पदार्थ मिल गये हैं

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लब्धकाम (नपुंसकलिङ्ग)

जिसे अभीष्ट पदार्थ मिल गये हैं

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धकामम्लब्धकामेलब्धकामानि
द्वितीयालब्धकामम्लब्धकामेलब्धकामानि
तृतीयालब्धकामेनलब्धकामाभ्याम्लब्धकामैः
चतुर्थीलब्धकामायलब्धकामाभ्याम्लब्धकामेभ्यः
पञ्चमीलब्धकामात् / लब्धकामाद्लब्धकामाभ्याम्लब्धकामेभ्यः
षष्ठीलब्धकामस्यलब्धकामयोःलब्धकामानाम्
सप्तमीलब्धकामेलब्धकामयोःलब्धकामेषु
सम्बोधनहे लब्धकामहे लब्धकामेहे लब्धकामानि

अर्थ: जिसे अभीष्ट पदार्थ मिल गये हैं

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें