🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:15:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लब्धलाभ (पुंलिङ्ग)

लब्ध (जो प्राप्त कर लिया गया, या सुरक्षित हो गया) + लाभ (उपलब्ध, प्राप्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धलाभःलब्धलाभौलब्धलाभाः
द्वितीयालब्धलाभम्लब्धलाभौलब्धलाभान्
तृतीयालब्धलाभेनलब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभैः
चतुर्थीलब्धलाभायलब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभेभ्यः
पञ्चमीलब्धलाभात् / लब्धलाभाद्लब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभेभ्यः
षष्ठीलब्धलाभस्यलब्धलाभयोःलब्धलाभानाम्
सप्तमीलब्धलाभेलब्धलाभयोःलब्धलाभेषु
सम्बोधनहे लब्धलाभहे लब्धलाभौहे लब्धलाभाः

अर्थ: लब्ध (जो प्राप्त कर लिया गया, या सुरक्षित हो गया) + लाभ (उपलब्ध, प्राप्ति)
English: one who has gained a profit or advantage, one who has attained his aim, satisfied, Kāraṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लब्धलाभ (नपुंसकलिङ्ग)

लब्ध (जो प्राप्त कर लिया गया, या सुरक्षित हो गया) + लाभ (उपलब्ध, प्राप्ति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धलाभम्लब्धलाभेलब्धलाभानि
द्वितीयालब्धलाभम्लब्धलाभेलब्धलाभानि
तृतीयालब्धलाभेनलब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभैः
चतुर्थीलब्धलाभायलब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभेभ्यः
पञ्चमीलब्धलाभात् / लब्धलाभाद्लब्धलाभाभ्याम्लब्धलाभेभ्यः
षष्ठीलब्धलाभस्यलब्धलाभयोःलब्धलाभानाम्
सप्तमीलब्धलाभेलब्धलाभयोःलब्धलाभेषु
सम्बोधनहे लब्धलाभहे लब्धलाभेहे लब्धलाभानि

अर्थ: लब्ध (जो प्राप्त कर लिया गया, या सुरक्षित हो गया) + लाभ (उपलब्ध, प्राप्ति)
English: one who has gained a profit or advantage, one who has attained his aim, satisfied, Kāraṇḍ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें