🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:21:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लब्धवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धवान्लब्धवन्तौलब्धवन्तः
द्वितीयालब्धवन्तम्लब्धवन्तौलब्धवतः
तृतीयालब्धवतालब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भिः
चतुर्थीलब्धवतेलब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भ्यः
पञ्चमीलब्धवतःलब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भ्यः
षष्ठीलब्धवतःलब्धवतोःलब्धवताम्
सप्तमीलब्धवतिलब्धवतोःलब्धवत्सु
सम्बोधनहे लब्धवन्हे लब्धवन्तौहे लब्धवन्तः

अर्थ: —
English: one who has obtained or gained or received, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लब्धवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालब्धवत् / लब्धवद्लब्धवतीलब्धवन्ति
द्वितीयालब्धवत् / लब्धवद्लब्धवतीलब्धवन्ति
तृतीयालब्धवतालब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भिः
चतुर्थीलब्धवतेलब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भ्यः
पञ्चमीलब्धवतःलब्धवद्भ्याम्लब्धवद्भ्यः
षष्ठीलब्धवतःलब्धवतोःलब्धवताम्
सप्तमीलब्धवतिलब्धवतोःलब्धवत्सु
सम्बोधनहे लब्धवत् / हे लब्धवद्हे लब्धवतीहे लब्धवन्ति

अर्थ: —
English: one who has obtained or gained or received, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें