🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:31:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ललाट्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाललाट्यःललाट्यौललाट्याः
द्वितीयाललाट्यम्ललाट्यौललाट्यान्
तृतीयाललाट्येनललाट्याभ्याम्ललाट्यैः
चतुर्थीललाट्यायललाट्याभ्याम्ललाट्येभ्यः
पञ्चमीललाट्यात् / ललाट्याद्ललाट्याभ्याम्ललाट्येभ्यः
षष्ठीललाट्यस्यललाट्ययोःललाट्यानाम्
सप्तमीललाट्येललाट्ययोःललाट्येषु
सम्बोधनहे ललाट्यहे ललाट्यौहे ललाट्याः

अर्थ: —
English: (cf. ररात्य) belonging to the forehead, frontal, Pāṇ. iv, 3, 55 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ललाट्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाललाट्यम्ललाट्येललाट्यानि
द्वितीयाललाट्यम्ललाट्येललाट्यानि
तृतीयाललाट्येनललाट्याभ्याम्ललाट्यैः
चतुर्थीललाट्यायललाट्याभ्याम्ललाट्येभ्यः
पञ्चमीललाट्यात् / ललाट्याद्ललाट्याभ्याम्ललाट्येभ्यः
षष्ठीललाट्यस्यललाट्ययोःललाट्यानाम्
सप्तमीललाट्येललाट्ययोःललाट्येषु
सम्बोधनहे ललाट्यहे ललाट्येहे ललाट्यानि

अर्थ: —
English: (cf. ररात्य) belonging to the forehead, frontal, Pāṇ. iv, 3, 55 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें