🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:38:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लसदंशु (पुंलिङ्ग)

- जिसकी किरणें चमकती है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालसदंशुःलसदंशूलसदंशवः
द्वितीयालसदंशुम्लसदंशूलसदंशून्
तृतीयालसदंशुनालसदंशुभ्याम्लसदंशुभिः
चतुर्थीलसदंशवेलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
पञ्चमीलसदंशोःलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
षष्ठीलसदंशोःलसदंश्वोःलसदंशूनाम्
सप्तमीलसदंशौलसदंश्वोःलसदंशुषु
सम्बोधनहे लसदंशोहे लसदंशूहे लसदंशवः

अर्थ: - जिसकी किरणें चमकती है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लसदंशु (स्त्रीलिङ्ग)

- जिसकी किरणें चमकती है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालसदंशुःलसदंशूलसदंशवः
द्वितीयालसदंशुम्लसदंशूलसदंशूः
तृतीयालसदंश्वालसदंशुभ्याम्लसदंशुभिः
चतुर्थीलसदंशवे / लसदंश्वैलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
पञ्चमीलसदंशोः / लसदंश्वाःलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
षष्ठीलसदंशोः / लसदंश्वाःलसदंश्वोःलसदंशूनाम्
सप्तमीलसदंशौ / लसदंश्वाम्लसदंश्वोःलसदंशुषु
सम्बोधनहे लसदंशोहे लसदंशूहे लसदंशवः

अर्थ: - जिसकी किरणें चमकती है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लसदंशु (नपुंसकलिङ्ग)

- जिसकी किरणें चमकती है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालसदंशुलसदंशुनीलसदंशूनि
द्वितीयालसदंशुलसदंशुनीलसदंशूनि
तृतीयालसदंशुनालसदंशुभ्याम्लसदंशुभिः
चतुर्थीलसदंशुने / लसदंशवेलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
पञ्चमीलसदंशुनः / लसदंशोःलसदंशुभ्याम्लसदंशुभ्यः
षष्ठीलसदंशुनः / लसदंशोःलसदंशुनोः / लसदंश्वोःलसदंशूनाम्
सप्तमीलसदंशुनि / लसदंशौलसदंशुनोः / लसदंश्वोःलसदंशुषु
सम्बोधनहे लसदंशु / हे लसदंशोहे लसदंशुनीहे लसदंशूनि

अर्थ: - जिसकी किरणें चमकती है

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें