🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:19:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लुप्त (पुंलिङ्ग)

टूटा हुआ, भग्न, क्षतिग्रस्त, नष्ट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालुप्तःलुप्तौलुप्ताः
द्वितीयालुप्तम्लुप्तौलुप्तान्
तृतीयालुप्तेनलुप्ताभ्याम्लुप्तैः
चतुर्थीलुप्तायलुप्ताभ्याम्लुप्तेभ्यः
पञ्चमीलुप्तात् / लुप्ताद्लुप्ताभ्याम्लुप्तेभ्यः
षष्ठीलुप्तस्यलुप्तयोःलुप्तानाम्
सप्तमीलुप्तेलुप्तयोःलुप्तेषु
सम्बोधनहे लुप्तहे लुप्तौहे लुप्ताः

अर्थ: टूटा हुआ, भग्न, क्षतिग्रस्त, नष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लुप्त (नपुंसकलिङ्ग)

टूटा हुआ, भग्न, क्षतिग्रस्त, नष्ट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालुप्तम्लुप्तेलुप्तानि
द्वितीयालुप्तम्लुप्तेलुप्तानि
तृतीयालुप्तेनलुप्ताभ्याम्लुप्तैः
चतुर्थीलुप्तायलुप्ताभ्याम्लुप्तेभ्यः
पञ्चमीलुप्तात् / लुप्ताद्लुप्ताभ्याम्लुप्तेभ्यः
षष्ठीलुप्तस्यलुप्तयोःलुप्तानाम्
सप्तमीलुप्तेलुप्तयोःलुप्तेषु
सम्बोधनहे लुप्तहे लुप्तेहे लुप्तानि

अर्थ: टूटा हुआ, भग्न, क्षतिग्रस्त, नष्ट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें