🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:33:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लोभशून्य (पुंलिङ्ग)

लोभ (लोलुपता, लालसा) + शून्य (एकान्त, निर्जन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालोभशून्यःलोभशून्यौलोभशून्याः
द्वितीयालोभशून्यम्लोभशून्यौलोभशून्यान्
तृतीयालोभशून्येनलोभशून्याभ्याम्लोभशून्यैः
चतुर्थीलोभशून्यायलोभशून्याभ्याम्लोभशून्येभ्यः
पञ्चमीलोभशून्यात् / लोभशून्याद्लोभशून्याभ्याम्लोभशून्येभ्यः
षष्ठीलोभशून्यस्यलोभशून्ययोःलोभशून्यानाम्
सप्तमीलोभशून्येलोभशून्ययोःलोभशून्येषु
सम्बोधनहे लोभशून्यहे लोभशून्यौहे लोभशून्याः

अर्थ: लोभ (लोलुपता, लालसा) + शून्य (एकान्त, निर्जन)
English: free from avarice (-त्व n.), Viṣṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लोभशून्य (नपुंसकलिङ्ग)

लोभ (लोलुपता, लालसा) + शून्य (एकान्त, निर्जन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालोभशून्यम्लोभशून्येलोभशून्यानि
द्वितीयालोभशून्यम्लोभशून्येलोभशून्यानि
तृतीयालोभशून्येनलोभशून्याभ्याम्लोभशून्यैः
चतुर्थीलोभशून्यायलोभशून्याभ्याम्लोभशून्येभ्यः
पञ्चमीलोभशून्यात् / लोभशून्याद्लोभशून्याभ्याम्लोभशून्येभ्यः
षष्ठीलोभशून्यस्यलोभशून्ययोःलोभशून्यानाम्
सप्तमीलोभशून्येलोभशून्ययोःलोभशून्येषु
सम्बोधनहे लोभशून्यहे लोभशून्येहे लोभशून्यानि

अर्थ: लोभ (लोलुपता, लालसा) + शून्य (एकान्त, निर्जन)
English: free from avarice (-त्व n.), Viṣṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬