🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:07:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लौहितीक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालौहितीकःलौहितीकौलौहितीकाः
द्वितीयालौहितीकम्लौहितीकौलौहितीकान्
तृतीयालौहितीकेनलौहितीकाभ्याम्लौहितीकैः
चतुर्थीलौहितीकायलौहितीकाभ्याम्लौहितीकेभ्यः
पञ्चमीलौहितीकात् / लौहितीकाद्लौहितीकाभ्याम्लौहितीकेभ्यः
षष्ठीलौहितीकस्यलौहितीकयोःलौहितीकानाम्
सप्तमीलौहितीकेलौहितीकयोःलौहितीकेषु
सम्बोधनहे लौहितीकहे लौहितीकौहे लौहितीकाः

अर्थ: —
English: (fr. 1. लोहित) reddish, having a reddish lustre, Pāṇ. v, 3, 100 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लौहितीक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालौहितीकम्लौहितीकेलौहितीकानि
द्वितीयालौहितीकम्लौहितीकेलौहितीकानि
तृतीयालौहितीकेनलौहितीकाभ्याम्लौहितीकैः
चतुर्थीलौहितीकायलौहितीकाभ्याम्लौहितीकेभ्यः
पञ्चमीलौहितीकात् / लौहितीकाद्लौहितीकाभ्याम्लौहितीकेभ्यः
षष्ठीलौहितीकस्यलौहितीकयोःलौहितीकानाम्
सप्तमीलौहितीकेलौहितीकयोःलौहितीकेषु
सम्बोधनहे लौहितीकहे लौहितीकेहे लौहितीकानि

अर्थ: —
English: (fr. 1. लोहित) reddish, having a reddish lustre, Pāṇ. v, 3, 100 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬