🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:35:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वक्रधी (पुंलिङ्ग)

वक्र (गोलमोल, परोक्ष) + धी (विचार, कल्पना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावक्रधीःवक्रध्यौवक्रध्यः
द्वितीयावक्रध्यम्वक्रध्यौवक्रध्यः
तृतीयावक्रध्यावक्रधीभ्याम्वक्रधीभिः
चतुर्थीवक्रध्येवक्रधीभ्याम्वक्रधीभ्यः
पञ्चमीवक्रध्यःवक्रधीभ्याम्वक्रधीभ्यः
षष्ठीवक्रध्यःवक्रध्योःवक्रध्याम्
सप्तमीवक्रध्यिवक्रध्योःवक्रधीषु
सम्बोधनहे वक्रधीःहे वक्रध्यौहे वक्रध्यः

अर्थ: वक्र (गोलमोल, परोक्ष) + धी (विचार, कल्पना)
English: deceitful, dishonest, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वक्रधी (नपुंसकलिङ्ग)

वक्र (गोलमोल, परोक्ष) + धी (विचार, कल्पना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावक्रधिवक्रधिनीवक्रधीनि
द्वितीयावक्रधिवक्रधिनीवक्रधीनि
तृतीयावक्रधिना / वक्रध्यावक्रधिभ्याम्वक्रधिभिः
चतुर्थीवक्रधिने / वक्रध्येवक्रधिभ्याम्वक्रधिभ्यः
पञ्चमीवक्रधिनः / वक्रध्यःवक्रधिभ्याम्वक्रधिभ्यः
षष्ठीवक्रधिनः / वक्रध्यःवक्रधिनोः / वक्रध्योःवक्रधीनाम् / वक्रध्याम्
सप्तमीवक्रधिनि / वक्रध्यिवक्रधिनोः / वक्रध्योःवक्रधिषु
सम्बोधनहे वक्रधि / हे वक्रधेहे वक्रधिनीहे वक्रधीनि

अर्थ: वक्र (गोलमोल, परोक्ष) + धी (विचार, कल्पना)
English: deceitful, dishonest, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें