🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:09:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वङ्कसेन (पुंलिङ्ग)

वङ्क (नदी का मोड़) + सेन (प्रभु वाला, जिसका कोई स्वामी हो)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावङ्कसेनःवङ्कसेनौवङ्कसेनाः
द्वितीयावङ्कसेनम्वङ्कसेनौवङ्कसेनान्
तृतीयावङ्कसेनेनवङ्कसेनाभ्याम्वङ्कसेनैः
चतुर्थीवङ्कसेनायवङ्कसेनाभ्याम्वङ्कसेनेभ्यः
पञ्चमीवङ्कसेनात् / वङ्कसेनाद्वङ्कसेनाभ्याम्वङ्कसेनेभ्यः
षष्ठीवङ्कसेनस्यवङ्कसेनयोःवङ्कसेनानाम्
सप्तमीवङ्कसेनेवङ्कसेनयोःवङ्कसेनेषु
सम्बोधनहे वङ्कसेनहे वङ्कसेनौहे वङ्कसेनाः

अर्थ: वङ्क (नदी का मोड़) + सेन (प्रभु वाला, जिसका कोई स्वामी हो)
English: a kind of tree (cf. वङ्ग-स्°).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬