🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:45:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वङ्गदेश (पुंलिङ्ग)

वङ्ग (कपास) + देश (स्थान, जगह)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावङ्गदेशःवङ्गदेशौवङ्गदेशाः
द्वितीयावङ्गदेशम्वङ्गदेशौवङ्गदेशान्
तृतीयावङ्गदेशेनवङ्गदेशाभ्याम्वङ्गदेशैः
चतुर्थीवङ्गदेशायवङ्गदेशाभ्याम्वङ्गदेशेभ्यः
पञ्चमीवङ्गदेशात् / वङ्गदेशाद्वङ्गदेशाभ्याम्वङ्गदेशेभ्यः
षष्ठीवङ्गदेशस्यवङ्गदेशयोःवङ्गदेशानाम्
सप्तमीवङ्गदेशेवङ्गदेशयोःवङ्गदेशेषु
सम्बोधनहे वङ्गदेशहे वङ्गदेशौहे वङ्गदेशाः

अर्थ: वङ्ग (कपास) + देश (स्थान, जगह)
English: the country of Bengal, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬