🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:27:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वज्रक (नपुंसकलिङ्ग)

हीरा,जवाहर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्रकम्वज्रकेवज्रकाणि
द्वितीयावज्रकम्वज्रकेवज्रकाणि
तृतीयावज्रकेणवज्रकाभ्याम्वज्रकैः
चतुर्थीवज्रकायवज्रकाभ्याम्वज्रकेभ्यः
पञ्चमीवज्रकात् / वज्रकाद्वज्रकाभ्याम्वज्रकेभ्यः
षष्ठीवज्रकस्यवज्रकयोःवज्रकाणाम्
सप्तमीवज्रकेवज्रकयोःवज्रकेषु
सम्बोधनहे वज्रकहे वज्रकेहे वज्रकाणि

अर्थ: हीरा,जवाहर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वज्रक (पुंलिङ्ग)

हीरा,जवाहर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्रकःवज्रकौवज्रकाः
द्वितीयावज्रकम्वज्रकौवज्रकान्
तृतीयावज्रकेणवज्रकाभ्याम्वज्रकैः
चतुर्थीवज्रकायवज्रकाभ्याम्वज्रकेभ्यः
पञ्चमीवज्रकात् / वज्रकाद्वज्रकाभ्याम्वज्रकेभ्यः
षष्ठीवज्रकस्यवज्रकयोःवज्रकाणाम्
सप्तमीवज्रकेवज्रकयोःवज्रकेषु
सम्बोधनहे वज्रकहे वज्रकौहे वज्रकाः

अर्थ: हीरा,जवाहर
English: (with तैल) a kind of oil (prepared with various substances and used for curing skin diseases), Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें