🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:06:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वज्रघोष (पुंलिङ्ग)

वज्र (वज्र, बिजली) + घोष (कोलाहल, हल्ला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्रघोषःवज्रघोषौवज्रघोषाः
द्वितीयावज्रघोषम्वज्रघोषौवज्रघोषान्
तृतीयावज्रघोषेणवज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषैः
चतुर्थीवज्रघोषायवज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषेभ्यः
पञ्चमीवज्रघोषात् / वज्रघोषाद्वज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषेभ्यः
षष्ठीवज्रघोषस्यवज्रघोषयोःवज्रघोषाणाम्
सप्तमीवज्रघोषेवज्रघोषयोःवज्रघोषेषु
सम्बोधनहे वज्रघोषहे वज्रघोषौहे वज्रघोषाः

अर्थ: वज्र (वज्र, बिजली) + घोष (कोलाहल, हल्ला)
English: sounding like a thunderbolt, Ragh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वज्रघोष (नपुंसकलिङ्ग)

वज्र (वज्र, बिजली) + घोष (कांसा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्रघोषम्वज्रघोषेवज्रघोषाणि
द्वितीयावज्रघोषम्वज्रघोषेवज्रघोषाणि
तृतीयावज्रघोषेणवज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषैः
चतुर्थीवज्रघोषायवज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषेभ्यः
पञ्चमीवज्रघोषात् / वज्रघोषाद्वज्रघोषाभ्याम्वज्रघोषेभ्यः
षष्ठीवज्रघोषस्यवज्रघोषयोःवज्रघोषाणाम्
सप्तमीवज्रघोषेवज्रघोषयोःवज्रघोषेषु
सम्बोधनहे वज्रघोषहे वज्रघोषेहे वज्रघोषाणि

अर्थ: वज्र (वज्र, बिजली) + घोष (कांसा)
English: sounding like a thunderbolt, Ragh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬