🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:48:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वज्राख्य (पुंलिङ्ग)

एक बहुमूल्य पत्थर, मणि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्राख्यःवज्राख्यौवज्राख्याः
द्वितीयावज्राख्यम्वज्राख्यौवज्राख्यान्
तृतीयावज्राख्येणवज्राख्याभ्याम्वज्राख्यैः
चतुर्थीवज्राख्यायवज्राख्याभ्याम्वज्राख्येभ्यः
पञ्चमीवज्राख्यात् / वज्राख्याद्वज्राख्याभ्याम्वज्राख्येभ्यः
षष्ठीवज्राख्यस्यवज्राख्ययोःवज्राख्याणाम्
सप्तमीवज्राख्येवज्राख्ययोःवज्राख्येषु
सम्बोधनहे वज्राख्यहे वज्राख्यौहे वज्राख्याः

अर्थ: एक बहुमूल्य पत्थर, मणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वज्राख्य (नपुंसकलिङ्ग)

एक बहुमूल्य पत्थर, मणि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावज्राख्यम्वज्राख्येवज्राख्याणि
द्वितीयावज्राख्यम्वज्राख्येवज्राख्याणि
तृतीयावज्राख्येणवज्राख्याभ्याम्वज्राख्यैः
चतुर्थीवज्राख्यायवज्राख्याभ्याम्वज्राख्येभ्यः
पञ्चमीवज्राख्यात् / वज्राख्याद्वज्राख्याभ्याम्वज्राख्येभ्यः
षष्ठीवज्राख्यस्यवज्राख्ययोःवज्राख्याणाम्
सप्तमीवज्राख्येवज्राख्ययोःवज्राख्येषु
सम्बोधनहे वज्राख्यहे वज्राख्येहे वज्राख्याणि

अर्थ: एक बहुमूल्य पत्थर, मणि
English: named or called Vajra, MBh.; VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬