🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:39:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वधबन्ध (पुंलिङ्ग)

वध (मार डालना, हत्या) + बन्ध (ग्रंथि, बन्धन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावधबन्धःवधबन्धौवधबन्धाः
द्वितीयावधबन्धम्वधबन्धौवधबन्धान्
तृतीयावधबन्धेनवधबन्धाभ्याम्वधबन्धैः
चतुर्थीवधबन्धायवधबन्धाभ्याम्वधबन्धेभ्यः
पञ्चमीवधबन्धात् / वधबन्धाद्वधबन्धाभ्याम्वधबन्धेभ्यः
षष्ठीवधबन्धस्यवधबन्धयोःवधबन्धानाम्
सप्तमीवधबन्धेवधबन्धयोःवधबन्धेषु
सम्बोधनहे वधबन्धहे वधबन्धौहे वधबन्धाः

अर्थ: वध (मार डालना, हत्या) + बन्ध (ग्रंथि, बन्धन)
English: du. death and bonds, Mn. v, 49.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें