🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:04:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वधस्थान (नपुंसकलिङ्ग)

वध (मार डालना, हत्या) + स्थान (खड़ा होना, रहना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावधस्थानम्वधस्थानेवधस्थानानि
द्वितीयावधस्थानम्वधस्थानेवधस्थानानि
तृतीयावधस्थानेनवधस्थानाभ्याम्वधस्थानैः
चतुर्थीवधस्थानायवधस्थानाभ्याम्वधस्थानेभ्यः
पञ्चमीवधस्थानात् / वधस्थानाद्वधस्थानाभ्याम्वधस्थानेभ्यः
षष्ठीवधस्थानस्यवधस्थानयोःवधस्थानानाम्
सप्तमीवधस्थानेवधस्थानयोःवधस्थानेषु
सम्बोधनहे वधस्थानहे वधस्थानेहे वधस्थानानि

अर्थ: वध (मार डालना, हत्या) + स्थान (खड़ा होना, रहना)
English: a place of execution, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬