🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:03:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वधूदर्श (पुंलिङ्ग)

वधू (महिला, तरुणी) + दर्श (दृष्टि, दृश्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावधूदर्शःवधूदर्शौवधूदर्शाः
द्वितीयावधूदर्शम्वधूदर्शौवधूदर्शान्
तृतीयावधूदर्शेनवधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शैः
चतुर्थीवधूदर्शायवधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शेभ्यः
पञ्चमीवधूदर्शात् / वधूदर्शाद्वधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शेभ्यः
षष्ठीवधूदर्शस्यवधूदर्शयोःवधूदर्शानाम्
सप्तमीवधूदर्शेवधूदर्शयोःवधूदर्शेषु
सम्बोधनहे वधूदर्शहे वधूदर्शौहे वधूदर्शाः

अर्थ: वधू (महिला, तरुणी) + दर्श (दृष्टि, दृश्य)
English: looking at a bride, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वधूदर्श (नपुंसकलिङ्ग)

वधू (महिला, तरुणी) + दर्श (दृष्टि, दृश्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावधूदर्शम्वधूदर्शेवधूदर्शानि
द्वितीयावधूदर्शम्वधूदर्शेवधूदर्शानि
तृतीयावधूदर्शेनवधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शैः
चतुर्थीवधूदर्शायवधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शेभ्यः
पञ्चमीवधूदर्शात् / वधूदर्शाद्वधूदर्शाभ्याम्वधूदर्शेभ्यः
षष्ठीवधूदर्शस्यवधूदर्शयोःवधूदर्शानाम्
सप्तमीवधूदर्शेवधूदर्शयोःवधूदर्शेषु
सम्बोधनहे वधूदर्शहे वधूदर्शेहे वधूदर्शानि

अर्थ: वधू (महिला, तरुणी) + दर्श (दृष्टि, दृश्य)
English: looking at a bride, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬