🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:46:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वनस्थली (स्त्रीलिङ्ग)

जंगल, जंगल की भूमि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावनस्थलीवनस्थल्यौवनस्थल्यः
द्वितीयावनस्थलीम्वनस्थल्यौवनस्थलीः
तृतीयावनस्थल्यावनस्थलीभ्याम्वनस्थलीभिः
चतुर्थीवनस्थल्यैवनस्थलीभ्याम्वनस्थलीभ्यः
पञ्चमीवनस्थल्याःवनस्थलीभ्याम्वनस्थलीभ्यः
षष्ठीवनस्थल्याःवनस्थल्योःवनस्थलीनाम्
सप्तमीवनस्थल्याम्वनस्थल्योःवनस्थलीषु
सम्बोधनहे वनस्थलिहे वनस्थल्यौहे वनस्थल्यः

अर्थ: जंगल, जंगल की भूमि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬