🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:52:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वनीवन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावनीवावनीवानौवनीवानः
द्वितीयावनीवानम्वनीवानौवनीव्नः
तृतीयावनीव्नावनीवभ्याम्वनीवभिः
चतुर्थीवनीव्नेवनीवभ्याम्वनीवभ्यः
पञ्चमीवनीव्नःवनीवभ्याम्वनीवभ्यः
षष्ठीवनीव्नःवनीव्नोःवनीव्नाम्
सप्तमीवनीव्नि / वनीवनिवनीव्नोःवनीवसु
सम्बोधनहे वनीवन्हे वनीवानौहे वनीवानः

अर्थ: —
English: (an Intens. form) asking for, demanding, RV. x, 47, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वनीवन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावनीववनीव्नी / वनीवनीवनीवानि
द्वितीयावनीववनीव्नी / वनीवनीवनीवानि
तृतीयावनीव्नावनीवभ्याम्वनीवभिः
चतुर्थीवनीव्नेवनीवभ्याम्वनीवभ्यः
पञ्चमीवनीव्नःवनीवभ्याम्वनीवभ्यः
षष्ठीवनीव्नःवनीव्नोःवनीव्नाम्
सप्तमीवनीव्नि / वनीवनिवनीव्नोःवनीवसु
सम्बोधनहे वनीवन् / हे वनीवहे वनीव्नी / हे वनीवनीहे वनीवानि

अर्थ: —
English: (an Intens. form) asking for, demanding, RV. x, 47, 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें