🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:33:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वमि (पुंलिङ्ग)

आग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावमिःवमीवमयः
द्वितीयावमिम्वमीवमीन्
तृतीयावमिनावमिभ्याम्वमिभिः
चतुर्थीवमयेवमिभ्याम्वमिभ्यः
पञ्चमीवमेःवमिभ्याम्वमिभ्यः
षष्ठीवमेःवम्योःवमीनाम्
सप्तमीवमौवम्योःवमिषु
सम्बोधनहे वमेहे वमीहे वमयः

अर्थ: आग
संस्कृत: पर्याय: प्रच्छर्दिका, वमथु

📚 अमरकोश में:
• उल्टी (२.६.५५) — पर्याय: प्रच्छर्दिका, वमथु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वमि (स्त्रीलिङ्ग)

बीमारी, जी मिचलाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावमिःवमीवमयः
द्वितीयावमिम्वमीवमीः
तृतीयावम्यावमिभ्याम्वमिभिः
चतुर्थीवमये / वम्यैवमिभ्याम्वमिभ्यः
पञ्चमीवमेः / वम्याःवमिभ्याम्वमिभ्यः
षष्ठीवमेः / वम्याःवम्योःवमीनाम्
सप्तमीवमौ / वम्याम्वम्योःवमिषु
सम्बोधनहे वमेहे वमीहे वमयः

अर्थ: बीमारी, जी मिचलाना
संस्कृत: पर्याय: प्रच्छर्दिका, वमथु

📚 अमरकोश में:
• उल्टी (२.६.५५) — पर्याय: प्रच्छर्दिका, वमथु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें