🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:25:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वयःस्था (स्त्रीलिङ्ग)

जवान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावयःस्थावयःस्थेवयःस्थाः
द्वितीयावयःस्थाम्वयःस्थेवयःस्थाः
तृतीयावयःस्थयावयःस्थाभ्याम्वयःस्थाभिः
चतुर्थीवयःस्थायैवयःस्थाभ्याम्वयःस्थाभ्यः
पञ्चमीवयःस्थायाःवयःस्थाभ्याम्वयःस्थाभ्यः
षष्ठीवयःस्थायाःवयःस्थयोःवयःस्थानाम्
सप्तमीवयःस्थायाम्वयःस्थयोःवयःस्थासु
सम्बोधनहे वयःस्थेहे वयःस्थेहे वयःस्थाः

अर्थ: जवान
संस्कृत: पर्याय: तिष्यफला, आमलकी, अमृता, धात्री

📚 अमरकोश में:
• आँवले के और नाम (२.४.५८) — पर्याय: अमृता
• ब्राह्मी के नाम (२.४.१३७) — पर्याय: ब्राह्मी, मत्स्याक्षी, सोमवल्लरी
• काकोली (२.४.१४४) — पर्याय: वायसोली, स्वादुरसा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें