🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:58:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वयस्कर (पुंलिङ्ग)

स्वास्थ्य देनेवाला, जीवन को पुष्ट करनेवाला, आयु बढ़ानेवाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावयस्करःवयस्करौवयस्कराः
द्वितीयावयस्करम्वयस्करौवयस्करान्
तृतीयावयस्करेणवयस्कराभ्याम्वयस्करैः
चतुर्थीवयस्करायवयस्कराभ्याम्वयस्करेभ्यः
पञ्चमीवयस्करात् / वयस्कराद्वयस्कराभ्याम्वयस्करेभ्यः
षष्ठीवयस्करस्यवयस्करयोःवयस्कराणाम्
सप्तमीवयस्करेवयस्करयोःवयस्करेषु
सम्बोधनहे वयस्करहे वयस्करौहे वयस्कराः

अर्थ: स्वास्थ्य देनेवाला, जीवन को पुष्ट करनेवाला, आयु बढ़ानेवाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वयस्कर (नपुंसकलिङ्ग)

स्वास्थ्य देनेवाला, जीवन को पुष्ट करनेवाला, आयु बढ़ानेवाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावयस्करम्वयस्करेवयस्कराणि
द्वितीयावयस्करम्वयस्करेवयस्कराणि
तृतीयावयस्करेणवयस्कराभ्याम्वयस्करैः
चतुर्थीवयस्करायवयस्कराभ्याम्वयस्करेभ्यः
पञ्चमीवयस्करात् / वयस्कराद्वयस्कराभ्याम्वयस्करेभ्यः
षष्ठीवयस्करस्यवयस्करयोःवयस्कराणाम्
सप्तमीवयस्करेवयस्करयोःवयस्करेषु
सम्बोधनहे वयस्करहे वयस्करेहे वयस्कराणि

अर्थ: स्वास्थ्य देनेवाला, जीवन को पुष्ट करनेवाला, आयु बढ़ानेवाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें