🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:43:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वरयात्रा (स्त्रीलिङ्ग)

विवाह संस्कार के लिए दूल्हे का जलूस के रूप में दुलहिन के घर की ओर कूच करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावरयात्रावरयात्रेवरयात्राः
द्वितीयावरयात्राम्वरयात्रेवरयात्राः
तृतीयावरयात्रयावरयात्राभ्याम्वरयात्राभिः
चतुर्थीवरयात्रायैवरयात्राभ्याम्वरयात्राभ्यः
पञ्चमीवरयात्रायाःवरयात्राभ्याम्वरयात्राभ्यः
षष्ठीवरयात्रायाःवरयात्रयोःवरयात्राणाम्
सप्तमीवरयात्रायाम्वरयात्रयोःवरयात्रासु
सम्बोधनहे वरयात्रेहे वरयात्रेहे वरयात्राः

अर्थ: विवाह संस्कार के लिए दूल्हे का जलूस के रूप में दुलहिन के घर की ओर कूच करना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬