🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:16:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वरिवसित (पुंलिङ्ग)

पूजा गया, सम्मानित, अर्चित, सत्कृत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावरिवसितःवरिवसितौवरिवसिताः
द्वितीयावरिवसितम्वरिवसितौवरिवसितान्
तृतीयावरिवसितेनवरिवसिताभ्याम्वरिवसितैः
चतुर्थीवरिवसितायवरिवसिताभ्याम्वरिवसितेभ्यः
पञ्चमीवरिवसितात् / वरिवसिताद्वरिवसिताभ्याम्वरिवसितेभ्यः
षष्ठीवरिवसितस्यवरिवसितयोःवरिवसितानाम्
सप्तमीवरिवसितेवरिवसितयोःवरिवसितेषु
सम्बोधनहे वरिवसितहे वरिवसितौहे वरिवसिताः

अर्थ: पूजा गया, सम्मानित, अर्चित, सत्कृत
संस्कृत: पर्याय: पूजित, अञ्चित, वरिवस्यित, उपासित, उपचरित

📚 अमरकोश में:
• सेवा/उपासना किया हुआ (३.१.१०१) — पर्याय: वरिवस्यित, उपासित, उपचरित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वरिवसित (नपुंसकलिङ्ग)

पूजा गया, सम्मानित, अर्चित, सत्कृत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावरिवसितम्वरिवसितेवरिवसितानि
द्वितीयावरिवसितम्वरिवसितेवरिवसितानि
तृतीयावरिवसितेनवरिवसिताभ्याम्वरिवसितैः
चतुर्थीवरिवसितायवरिवसिताभ्याम्वरिवसितेभ्यः
पञ्चमीवरिवसितात् / वरिवसिताद्वरिवसिताभ्याम्वरिवसितेभ्यः
षष्ठीवरिवसितस्यवरिवसितयोःवरिवसितानाम्
सप्तमीवरिवसितेवरिवसितयोःवरिवसितेषु
सम्बोधनहे वरिवसितहे वरिवसितेहे वरिवसितानि

अर्थ: पूजा गया, सम्मानित, अर्चित, सत्कृत
संस्कृत: पर्याय: पूजित, अञ्चित, वरिवस्यित, उपासित, उपचरित

📚 अमरकोश में:
• सेवा/उपासना किया हुआ (३.१.१०१) — पर्याय: वरिवस्यित, उपासित, उपचरित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬