🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वर्चस्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्चस्यःवर्चस्यौवर्चस्याः
द्वितीयावर्चस्यम्वर्चस्यौवर्चस्यान्
तृतीयावर्चस्येनवर्चस्याभ्याम्वर्चस्यैः
चतुर्थीवर्चस्यायवर्चस्याभ्याम्वर्चस्येभ्यः
पञ्चमीवर्चस्यात् / वर्चस्याद्वर्चस्याभ्याम्वर्चस्येभ्यः
षष्ठीवर्चस्यस्यवर्चस्ययोःवर्चस्यानाम्
सप्तमीवर्चस्येवर्चस्ययोःवर्चस्येषु
सम्बोधनहे वर्चस्यहे वर्चस्यौहे वर्चस्याः

अर्थ: —
English: bestowing vital power or vigour, VS.; AV.; ŚāṅkhGṛ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वर्चस्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्चस्यम्वर्चस्येवर्चस्यानि
द्वितीयावर्चस्यम्वर्चस्येवर्चस्यानि
तृतीयावर्चस्येनवर्चस्याभ्याम्वर्चस्यैः
चतुर्थीवर्चस्यायवर्चस्याभ्याम्वर्चस्येभ्यः
पञ्चमीवर्चस्यात् / वर्चस्याद्वर्चस्याभ्याम्वर्चस्येभ्यः
षष्ठीवर्चस्यस्यवर्चस्ययोःवर्चस्यानाम्
सप्तमीवर्चस्येवर्चस्ययोःवर्चस्येषु
सम्बोधनहे वर्चस्यहे वर्चस्येहे वर्चस्यानि

अर्थ: —
English: bestowing vital power or vigour, VS.; AV.; ŚāṅkhGṛ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें