🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:58:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वर्णित (पुंलिङ्ग)

चित्रित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्णितःवर्णितौवर्णिताः
द्वितीयावर्णितम्वर्णितौवर्णितान्
तृतीयावर्णितेनवर्णिताभ्याम्वर्णितैः
चतुर्थीवर्णितायवर्णिताभ्याम्वर्णितेभ्यः
पञ्चमीवर्णितात् / वर्णिताद्वर्णिताभ्याम्वर्णितेभ्यः
षष्ठीवर्णितस्यवर्णितयोःवर्णितानाम्
सप्तमीवर्णितेवर्णितयोःवर्णितेषु
सम्बोधनहे वर्णितहे वर्णितौहे वर्णिताः

अर्थ: चित्रित
संस्कृत: पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, प्रणुत

📚 अमरकोश में:
• स्तुति किये के और नाम (३.१.१०९) — पर्याय: गीर्ण, अभिष्टुत, ईडित, स्तुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वर्णित (नपुंसकलिङ्ग)

चित्रित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्णितम्वर्णितेवर्णितानि
द्वितीयावर्णितम्वर्णितेवर्णितानि
तृतीयावर्णितेनवर्णिताभ्याम्वर्णितैः
चतुर्थीवर्णितायवर्णिताभ्याम्वर्णितेभ्यः
पञ्चमीवर्णितात् / वर्णिताद्वर्णिताभ्याम्वर्णितेभ्यः
षष्ठीवर्णितस्यवर्णितयोःवर्णितानाम्
सप्तमीवर्णितेवर्णितयोःवर्णितेषु
सम्बोधनहे वर्णितहे वर्णितेहे वर्णितानि

अर्थ: चित्रित
संस्कृत: पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, प्रणुत

📚 अमरकोश में:
• स्तुति किये के और नाम (३.१.१०९) — पर्याय: गीर्ण, अभिष्टुत, ईडित, स्तुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें