🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:23:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वर्धनक (पुंलिङ्ग)

आह्लादकर,हर्षप्रद,आनन्ददायक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्धनकःवर्धनकौवर्धनकाः
द्वितीयावर्धनकम्वर्धनकौवर्धनकान्
तृतीयावर्धनकेनवर्धनकाभ्याम्वर्धनकैः
चतुर्थीवर्धनकायवर्धनकाभ्याम्वर्धनकेभ्यः
पञ्चमीवर्धनकात् / वर्धनकाद्वर्धनकाभ्याम्वर्धनकेभ्यः
षष्ठीवर्धनकस्यवर्धनकयोःवर्धनकानाम्
सप्तमीवर्धनकेवर्धनकयोःवर्धनकेषु
सम्बोधनहे वर्धनकहे वर्धनकौहे वर्धनकाः

अर्थ: आह्लादकर,हर्षप्रद,आनन्ददायक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वर्धनक (नपुंसकलिङ्ग)

आह्लादकर,हर्षप्रद,आनन्ददायक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्धनकम्वर्धनकेवर्धनकानि
द्वितीयावर्धनकम्वर्धनकेवर्धनकानि
तृतीयावर्धनकेनवर्धनकाभ्याम्वर्धनकैः
चतुर्थीवर्धनकायवर्धनकाभ्याम्वर्धनकेभ्यः
पञ्चमीवर्धनकात् / वर्धनकाद्वर्धनकाभ्याम्वर्धनकेभ्यः
षष्ठीवर्धनकस्यवर्धनकयोःवर्धनकानाम्
सप्तमीवर्धनकेवर्धनकयोःवर्धनकेषु
सम्बोधनहे वर्धनकहे वर्धनकेहे वर्धनकानि

अर्थ: आह्लादकर,हर्षप्रद,आनन्ददायक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें