🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:55:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वर्षाचर (पुंलिङ्ग)

वर्ष (छिड़कना, उत्सरण) + अचर (- स्थिर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्षाचरःवर्षाचरौवर्षाचराः
द्वितीयावर्षाचरम्वर्षाचरौवर्षाचरान्
तृतीयावर्षाचरेणवर्षाचराभ्याम्वर्षाचरैः
चतुर्थीवर्षाचरायवर्षाचराभ्याम्वर्षाचरेभ्यः
पञ्चमीवर्षाचरात् / वर्षाचराद्वर्षाचराभ्याम्वर्षाचरेभ्यः
षष्ठीवर्षाचरस्यवर्षाचरयोःवर्षाचराणाम्
सप्तमीवर्षाचरेवर्षाचरयोःवर्षाचरेषु
सम्बोधनहे वर्षाचरहे वर्षाचरौहे वर्षाचराः

अर्थ: वर्ष (छिड़कना, उत्सरण) + अचर (- स्थिर)
English: (of obscure meaning), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वर्षाचर (नपुंसकलिङ्ग)

वर्ष (छिड़कना, उत्सरण) + अचर (- स्थिर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावर्षाचरम्वर्षाचरेवर्षाचराणि
द्वितीयावर्षाचरम्वर्षाचरेवर्षाचराणि
तृतीयावर्षाचरेणवर्षाचराभ्याम्वर्षाचरैः
चतुर्थीवर्षाचरायवर्षाचराभ्याम्वर्षाचरेभ्यः
पञ्चमीवर्षाचरात् / वर्षाचराद्वर्षाचराभ्याम्वर्षाचरेभ्यः
षष्ठीवर्षाचरस्यवर्षाचरयोःवर्षाचराणाम्
सप्तमीवर्षाचरेवर्षाचरयोःवर्षाचरेषु
सम्बोधनहे वर्षाचरहे वर्षाचरेहे वर्षाचराणि

अर्थ: वर्ष (छिड़कना, उत्सरण) + अचर (- स्थिर)
English: (of obscure meaning), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬