🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:44:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वष्कयणी (स्त्रीलिङ्ग)

वह गाय जिसके बछड़े बहुत बड़े हो गये हैं, चिर प्रसूता, बहुत दिनों की ब्यायी हुई

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावष्कयणीवष्कयण्यौवष्कयण्यः
द्वितीयावष्कयणीम्वष्कयण्यौवष्कयणीः
तृतीयावष्कयण्यावष्कयणीभ्याम्वष्कयणीभिः
चतुर्थीवष्कयण्यैवष्कयणीभ्याम्वष्कयणीभ्यः
पञ्चमीवष्कयण्याःवष्कयणीभ्याम्वष्कयणीभ्यः
षष्ठीवष्कयण्याःवष्कयण्योःवष्कयणीनाम्
सप्तमीवष्कयण्याम्वष्कयण्योःवष्कयणीषु
सम्बोधनहे वष्कयणिहे वष्कयण्यौहे वष्कयण्यः

अर्थ: वह गाय जिसके बछड़े बहुत बड़े हो गये हैं, चिर प्रसूता, बहुत दिनों की ब्यायी हुई

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें