🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:30:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वह्निकर (पुंलिङ्ग)

अन्तदहिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावह्निकरःवह्निकरौवह्निकराः
द्वितीयावह्निकरम्वह्निकरौवह्निकरान्
तृतीयावह्निकरेणवह्निकराभ्याम्वह्निकरैः
चतुर्थीवह्निकरायवह्निकराभ्याम्वह्निकरेभ्यः
पञ्चमीवह्निकरात् / वह्निकराद्वह्निकराभ्याम्वह्निकरेभ्यः
षष्ठीवह्निकरस्यवह्निकरयोःवह्निकराणाम्
सप्तमीवह्निकरेवह्निकरयोःवह्निकरेषु
सम्बोधनहे वह्निकरहे वह्निकरौहे वह्निकराः

अर्थ: अन्तदहिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वह्निकर (नपुंसकलिङ्ग)

अन्तदहिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावह्निकरम्वह्निकरेवह्निकराणि
द्वितीयावह्निकरम्वह्निकरेवह्निकराणि
तृतीयावह्निकरेणवह्निकराभ्याम्वह्निकरैः
चतुर्थीवह्निकरायवह्निकराभ्याम्वह्निकरेभ्यः
पञ्चमीवह्निकरात् / वह्निकराद्वह्निकराभ्याम्वह्निकरेभ्यः
षष्ठीवह्निकरस्यवह्निकरयोःवह्निकराणाम्
सप्तमीवह्निकरेवह्निकरयोःवह्निकरेषु
सम्बोधनहे वह्निकरहे वह्निकरेहे वह्निकराणि

अर्थ: अन्तदहिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬