🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:47:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वाक्पा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावाक्पाःवाक्पौवाक्पाः
द्वितीयावाक्पाम्वाक्पौवाक्पः
तृतीयावाक्पावाक्पाभ्याम्वाक्पाभिः
चतुर्थीवाक्पेवाक्पाभ्याम्वाक्पाभ्यः
पञ्चमीवाक्पःवाक्पाभ्याम्वाक्पाभ्यः
षष्ठीवाक्पःवाक्पोःवाक्पाम्
सप्तमीवाक्पिवाक्पोःवाक्पासु
सम्बोधनहे वाक्पाःहे वाक्पौहे वाक्पाः

अर्थ: —
English: protecting sp°, TS.; AitBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वाक्पा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावाक्पम्वाक्पेवाक्पानि
द्वितीयावाक्पम्वाक्पेवाक्पानि
तृतीयावाक्पेनवाक्पाभ्याम्वाक्पैः
चतुर्थीवाक्पायवाक्पाभ्याम्वाक्पेभ्यः
पञ्चमीवाक्पात् / वाक्पाद्वाक्पाभ्याम्वाक्पेभ्यः
षष्ठीवाक्पस्यवाक्पयोःवाक्पानाम्
सप्तमीवाक्पेवाक्पयोःवाक्पेषु
सम्बोधनहे वाक्पहे वाक्पेहे वाक्पानि

अर्थ: —
English: protecting sp°, TS.; AitBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें