🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:18:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वातघ्न (पुंलिङ्ग)

वात (इच्छित या अभीष्ट, प्रर्थित) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावातघ्नःवातघ्नौवातघ्नाः
द्वितीयावातघ्नम्वातघ्नौवातघ्नान्
तृतीयावातघ्नेनवातघ्नाभ्याम्वातघ्नैः
चतुर्थीवातघ्नायवातघ्नाभ्याम्वातघ्नेभ्यः
पञ्चमीवातघ्नात् / वातघ्नाद्वातघ्नाभ्याम्वातघ्नेभ्यः
षष्ठीवातघ्नस्यवातघ्नयोःवातघ्नानाम्
सप्तमीवातघ्नेवातघ्नयोःवातघ्नेषु
सम्बोधनहे वातघ्नहे वातघ्नौहे वातघ्नाः

अर्थ: वात (इच्छित या अभीष्ट, प्रर्थित) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: removing disorders of the w°, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वातघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

वात (इच्छित या अभीष्ट, प्रर्थित) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावातघ्नम्वातघ्नेवातघ्नानि
द्वितीयावातघ्नम्वातघ्नेवातघ्नानि
तृतीयावातघ्नेनवातघ्नाभ्याम्वातघ्नैः
चतुर्थीवातघ्नायवातघ्नाभ्याम्वातघ्नेभ्यः
पञ्चमीवातघ्नात् / वातघ्नाद्वातघ्नाभ्याम्वातघ्नेभ्यः
षष्ठीवातघ्नस्यवातघ्नयोःवातघ्नानाम्
सप्तमीवातघ्नेवातघ्नयोःवातघ्नेषु
सम्बोधनहे वातघ्नहे वातघ्नेहे वातघ्नानि

अर्थ: वात (इच्छित या अभीष्ट, प्रर्थित) + घ्न (हन् - क, स्त्रियां ङीप्)
English: removing disorders of the w°, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें