🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:20:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वादि (पुंलिङ्ग)

बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावादिःवादीवादयः
द्वितीयावादिम्वादीवादीन्
तृतीयावादिनावादिभ्याम्वादिभिः
चतुर्थीवादयेवादिभ्याम्वादिभ्यः
पञ्चमीवादेःवादिभ्याम्वादिभ्यः
षष्ठीवादेःवाद्योःवादीनाम्
सप्तमीवादौवाद्योःवादिषु
सम्बोधनहे वादेहे वादीहे वादयः

अर्थ: बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वादि (स्त्रीलिङ्ग)

बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावादिःवादीवादयः
द्वितीयावादिम्वादीवादीः
तृतीयावाद्यावादिभ्याम्वादिभिः
चतुर्थीवादये / वाद्यैवादिभ्याम्वादिभ्यः
पञ्चमीवादेः / वाद्याःवादिभ्याम्वादिभ्यः
षष्ठीवादेः / वाद्याःवाद्योःवादीनाम्
सप्तमीवादौ / वाद्याम्वाद्योःवादिषु
सम्बोधनहे वादेहे वादीहे वादयः

अर्थ: बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वादि (नपुंसकलिङ्ग)

बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावादिवादिनीवादीनि
द्वितीयावादिवादिनीवादीनि
तृतीयावादिनावादिभ्याम्वादिभिः
चतुर्थीवादिने / वादयेवादिभ्याम्वादिभ्यः
पञ्चमीवादिनः / वादेःवादिभ्याम्वादिभ्यः
षष्ठीवादिनः / वादेःवादिनोः / वाद्योःवादीनाम्
सप्तमीवादिनि / वादौवादिनोः / वाद्योःवादिषु
सम्बोधनहे वादि / हे वादेहे वादिनीहे वादीनि

अर्थ: बुद्धिमान्, विद्वान्, कुशल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें