🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:55:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वानवासक (पुंलिङ्ग)

वान ((हवा से) सूखा हुआ, शुष्क) + वासक (सुगन्धित करने वाला, सुवासित करने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावानवासकःवानवासकौवानवासकाः
द्वितीयावानवासकम्वानवासकौवानवासकान्
तृतीयावानवासकेनवानवासकाभ्याम्वानवासकैः
चतुर्थीवानवासकायवानवासकाभ्याम्वानवासकेभ्यः
पञ्चमीवानवासकात् / वानवासकाद्वानवासकाभ्याम्वानवासकेभ्यः
षष्ठीवानवासकस्यवानवासकयोःवानवासकानाम्
सप्तमीवानवासकेवानवासकयोःवानवासकेषु
सम्बोधनहे वानवासकहे वानवासकौहे वानवासकाः

अर्थ: वान ((हवा से) सूखा हुआ, शुष्क) + वासक (सुगन्धित करने वाला, सुवासित करने वाला)
English: belonging to the (people of the) Vana-vāsakas, Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वानवासक (नपुंसकलिङ्ग)

वान ((हवा से) सूखा हुआ, शुष्क) + वासक (वस्त्र, कपड़े)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावानवासकम्वानवासकेवानवासकानि
द्वितीयावानवासकम्वानवासकेवानवासकानि
तृतीयावानवासकेनवानवासकाभ्याम्वानवासकैः
चतुर्थीवानवासकायवानवासकाभ्याम्वानवासकेभ्यः
पञ्चमीवानवासकात् / वानवासकाद्वानवासकाभ्याम्वानवासकेभ्यः
षष्ठीवानवासकस्यवानवासकयोःवानवासकानाम्
सप्तमीवानवासकेवानवासकयोःवानवासकेषु
सम्बोधनहे वानवासकहे वानवासकेहे वानवासकानि

अर्थ: वान ((हवा से) सूखा हुआ, शुष्क) + वासक (वस्त्र, कपड़े)
English: belonging to the (people of the) Vana-vāsakas, Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬