🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:47:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वामदत्त (पुंलिङ्ग)

वाम (उलटा, विरुद्ध) + दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावामदत्तःवामदत्तौवामदत्ताः
द्वितीयावामदत्तम्वामदत्तौवामदत्तान्
तृतीयावामदत्तेनवामदत्ताभ्याम्वामदत्तैः
चतुर्थीवामदत्तायवामदत्ताभ्याम्वामदत्तेभ्यः
पञ्चमीवामदत्तात् / वामदत्ताद्वामदत्ताभ्याम्वामदत्तेभ्यः
षष्ठीवामदत्तस्यवामदत्तयोःवामदत्तानाम्
सप्तमीवामदत्तेवामदत्तयोःवामदत्तेषु
सम्बोधनहे वामदत्तहे वामदत्तौहे वामदत्ताः

अर्थ: वाम (उलटा, विरुद्ध) + दत्त (दिया हुआ, प्रदत्त)
English: ‘given by Śiva’, N. of a man, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬