🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:28:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वास्तु (पुंलिङ्ग)

घर बनाने की जगह, भवनभूखण्ड, जगह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावास्तुःवास्तूवास्तवः
द्वितीयावास्तुम्वास्तूवास्तून्
तृतीयावास्तुनावास्तुभ्याम्वास्तुभिः
चतुर्थीवास्तवेवास्तुभ्याम्वास्तुभ्यः
पञ्चमीवास्तोःवास्तुभ्याम्वास्तुभ्यः
षष्ठीवास्तोःवास्त्वोःवास्तूनाम्
सप्तमीवास्तौवास्त्वोःवास्तुषु
सम्बोधनहे वास्तोहे वास्तूहे वास्तवः

अर्थ: घर बनाने की जगह, भवनभूखण्ड, जगह
संस्कृत: पर्याय: वेश्मभू

📚 अमरकोश में:
• घर बनाने की भूमि (२.२.२०) — पर्याय: वेश्मभू

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

वास्तु (नपुंसकलिङ्ग)

घर बनाने की जगह, भवनभूखण्ड, जगह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावास्तुवास्तुनीवास्तूनि
द्वितीयावास्तुवास्तुनीवास्तूनि
तृतीयावास्तुनावास्तुभ्याम्वास्तुभिः
चतुर्थीवास्तुनेवास्तुभ्याम्वास्तुभ्यः
पञ्चमीवास्तुनःवास्तुभ्याम्वास्तुभ्यः
षष्ठीवास्तुनःवास्तुनोःवास्तूनाम्
सप्तमीवास्तुनिवास्तुनोःवास्तुषु
सम्बोधनहे वास्तु / हे वास्तोहे वास्तुनीहे वास्तूनि

अर्थ: घर बनाने की जगह, भवनभूखण्ड, जगह
संस्कृत: पर्याय: वेश्मभू
English: (m. only in BhP.) the site or foundation of a house, site, ground, building or dwelling-place, habitation, hom

📚 अमरकोश में:
• घर बनाने की भूमि (२.२.२०) — पर्याय: वेश्मभू

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें