🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:25:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

वाह्याली (स्त्रीलिङ्ग)

वाह्य (वहिर्भवः-ष्यञ्, टिलोपः) + आली (सहेली)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमावाह्यालीवाह्याल्यौवाह्याल्यः
द्वितीयावाह्यालीम्वाह्याल्यौवाह्यालीः
तृतीयावाह्याल्यावाह्यालीभ्याम्वाह्यालीभिः
चतुर्थीवाह्याल्यैवाह्यालीभ्याम्वाह्यालीभ्यः
पञ्चमीवाह्याल्याःवाह्यालीभ्याम्वाह्यालीभ्यः
षष्ठीवाह्याल्याःवाह्याल्योःवाह्यालीनाम्
सप्तमीवाह्याल्याम्वाह्याल्योःवाह्यालीषु
सम्बोधनहे वाह्यालिहे वाह्याल्यौहे वाह्याल्यः

अर्थ: वाह्य (वहिर्भवः-ष्यञ्, टिलोपः) + आली (सहेली)
English: a road for horses (also °ली-भू f.), Rājat.; HPariś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬