🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:04:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विकच्छ (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + कच्छ (तट, किनारा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकच्छःविकच्छौविकच्छाः
द्वितीयाविकच्छम्विकच्छौविकच्छान्
तृतीयाविकच्छेनविकच्छाभ्याम्विकच्छैः
चतुर्थीविकच्छायविकच्छाभ्याम्विकच्छेभ्यः
पञ्चमीविकच्छात् / विकच्छाद्विकच्छाभ्याम्विकच्छेभ्यः
षष्ठीविकच्छस्यविकच्छयोःविकच्छानाम्
सप्तमीविकच्छेविकच्छयोःविकच्छेषु
सम्बोधनहे विकच्छहे विकच्छौहे विकच्छाः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + कच्छ (तट, किनारा)
English: having no marshy banks, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विकच्छ (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + कच्छ (तट, किनारा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकच्छम्विकच्छेविकच्छानि
द्वितीयाविकच्छम्विकच्छेविकच्छानि
तृतीयाविकच्छेनविकच्छाभ्याम्विकच्छैः
चतुर्थीविकच्छायविकच्छाभ्याम्विकच्छेभ्यः
पञ्चमीविकच्छात् / विकच्छाद्विकच्छाभ्याम्विकच्छेभ्यः
षष्ठीविकच्छस्यविकच्छयोःविकच्छानाम्
सप्तमीविकच्छेविकच्छयोःविकच्छेषु
सम्बोधनहे विकच्छहे विकच्छेहे विकच्छानि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + कच्छ (तट, किनारा)
English: having no marshy banks, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें