🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:46:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विकत्थन (पुंलिङ्ग)

शेखी बधारने वाला, डींग मारने वाला, आत्मश्लाघा करने वाला, अपनी प्रशंसा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकत्थनःविकत्थनौविकत्थनाः
द्वितीयाविकत्थनम्विकत्थनौविकत्थनान्
तृतीयाविकत्थनेनविकत्थनाभ्याम्विकत्थनैः
चतुर्थीविकत्थनायविकत्थनाभ्याम्विकत्थनेभ्यः
पञ्चमीविकत्थनात् / विकत्थनाद्विकत्थनाभ्याम्विकत्थनेभ्यः
षष्ठीविकत्थनस्यविकत्थनयोःविकत्थनानाम्
सप्तमीविकत्थनेविकत्थनयोःविकत्थनेषु
सम्बोधनहे विकत्थनहे विकत्थनौहे विकत्थनाः

अर्थ: शेखी बधारने वाला, डींग मारने वाला, आत्मश्लाघा करने वाला, अपनी प्रशंसा करने वाला

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विकत्थन (नपुंसकलिङ्ग)

शेखी बधारने वाला, डींग मारने वाला, आत्मश्लाघा करने वाला, अपनी प्रशंसा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकत्थनम्विकत्थनेविकत्थनानि
द्वितीयाविकत्थनम्विकत्थनेविकत्थनानि
तृतीयाविकत्थनेनविकत्थनाभ्याम्विकत्थनैः
चतुर्थीविकत्थनायविकत्थनाभ्याम्विकत्थनेभ्यः
पञ्चमीविकत्थनात् / विकत्थनाद्विकत्थनाभ्याम्विकत्थनेभ्यः
षष्ठीविकत्थनस्यविकत्थनयोःविकत्थनानाम्
सप्तमीविकत्थनेविकत्थनयोःविकत्थनेषु
सम्बोधनहे विकत्थनहे विकत्थनेहे विकत्थनानि

अर्थ: शेखी बधारने वाला, डींग मारने वाला, आत्मश्लाघा करने वाला, अपनी प्रशंसा करने वाला

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬