🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:21:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विकर्ण (पुंलिङ्ग)

विशिष्टौ कर्णौ यस्य प्रा.ब . एक कुरुवंशी राजकुमार का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकर्णःविकर्णौविकर्णाः
द्वितीयाविकर्णम्विकर्णौविकर्णान्
तृतीयाविकर्णेनविकर्णाभ्याम्विकर्णैः
चतुर्थीविकर्णायविकर्णाभ्याम्विकर्णेभ्यः
पञ्चमीविकर्णात् / विकर्णाद्विकर्णाभ्याम्विकर्णेभ्यः
षष्ठीविकर्णस्यविकर्णयोःविकर्णानाम्
सप्तमीविकर्णेविकर्णयोःविकर्णेषु
सम्बोधनहे विकर्णहे विकर्णौहे विकर्णाः

अर्थ: विशिष्टौ कर्णौ यस्य प्रा.ब . एक कुरुवंशी राजकुमार का नाम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विकर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

विशिष्टौ कर्णौ यस्य प्रा.ब . एक कुरुवंशी राजकुमार का नाम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकर्णम्विकर्णेविकर्णानि
द्वितीयाविकर्णम्विकर्णेविकर्णानि
तृतीयाविकर्णेनविकर्णाभ्याम्विकर्णैः
चतुर्थीविकर्णायविकर्णाभ्याम्विकर्णेभ्यः
पञ्चमीविकर्णात् / विकर्णाद्विकर्णाभ्याम्विकर्णेभ्यः
षष्ठीविकर्णस्यविकर्णयोःविकर्णानाम्
सप्तमीविकर्णेविकर्णयोःविकर्णेषु
सम्बोधनहे विकर्णहे विकर्णेहे विकर्णानि

अर्थ: विशिष्टौ कर्णौ यस्य प्रा.ब . एक कुरुवंशी राजकुमार का नाम
English: (prob.) having large or divergent ears, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें