🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:48:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विकल्पन (नपुंसकलिङ्ग)

सन्देह में पड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकल्पनम्विकल्पनेविकल्पनानि
द्वितीयाविकल्पनम्विकल्पनेविकल्पनानि
तृतीयाविकल्पनेनविकल्पनाभ्याम्विकल्पनैः
चतुर्थीविकल्पनायविकल्पनाभ्याम्विकल्पनेभ्यः
पञ्चमीविकल्पनात् / विकल्पनाद्विकल्पनाभ्याम्विकल्पनेभ्यः
षष्ठीविकल्पनस्यविकल्पनयोःविकल्पनानाम्
सप्तमीविकल्पनेविकल्पनयोःविकल्पनेषु
सम्बोधनहे विकल्पनहे विकल्पनेहे विकल्पनानि

अर्थ: सन्देह में पड़ना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विकल्पन (पुंलिङ्ग)

सन्देह में पड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकल्पनःविकल्पनौविकल्पनाः
द्वितीयाविकल्पनम्विकल्पनौविकल्पनान्
तृतीयाविकल्पनेनविकल्पनाभ्याम्विकल्पनैः
चतुर्थीविकल्पनायविकल्पनाभ्याम्विकल्पनेभ्यः
पञ्चमीविकल्पनात् / विकल्पनाद्विकल्पनाभ्याम्विकल्पनेभ्यः
षष्ठीविकल्पनस्यविकल्पनयोःविकल्पनानाम्
सप्तमीविकल्पनेविकल्पनयोःविकल्पनेषु
सम्बोधनहे विकल्पनहे विकल्पनौहे विकल्पनाः

अर्थ: सन्देह में पड़ना
English: a contriver, composer, Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬