🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:40:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विकार्य (पुंलिङ्ग)

अहं,अहंकार,अभिमान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकार्यःविकार्यौविकार्याः
द्वितीयाविकार्यम्विकार्यौविकार्यान्
तृतीयाविकार्येणविकार्याभ्याम्विकार्यैः
चतुर्थीविकार्यायविकार्याभ्याम्विकार्येभ्यः
पञ्चमीविकार्यात् / विकार्याद्विकार्याभ्याम्विकार्येभ्यः
षष्ठीविकार्यस्यविकार्ययोःविकार्याणाम्
सप्तमीविकार्येविकार्ययोःविकार्येषु
सम्बोधनहे विकार्यहे विकार्यौहे विकार्याः

अर्थ: अहं,अहंकार,अभिमान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विकार्य (नपुंसकलिङ्ग)

अहं,अहंकार,अभिमान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविकार्यम्विकार्येविकार्याणि
द्वितीयाविकार्यम्विकार्येविकार्याणि
तृतीयाविकार्येणविकार्याभ्याम्विकार्यैः
चतुर्थीविकार्यायविकार्याभ्याम्विकार्येभ्यः
पञ्चमीविकार्यात् / विकार्याद्विकार्याभ्याम्विकार्येभ्यः
षष्ठीविकार्यस्यविकार्ययोःविकार्याणाम्
सप्तमीविकार्येविकार्ययोःविकार्येषु
सम्बोधनहे विकार्यहे विकार्येहे विकार्याणि

अर्थ: अहं,अहंकार,अभिमान
English: to be changed, liable to change, Bhag.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें