🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:04:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विक्रमक (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + क्रमक (क्रमबद्ध, प्रणाली के अनुसार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविक्रमकःविक्रमकौविक्रमकाः
द्वितीयाविक्रमकम्विक्रमकौविक्रमकान्
तृतीयाविक्रमकेणविक्रमकाभ्याम्विक्रमकैः
चतुर्थीविक्रमकायविक्रमकाभ्याम्विक्रमकेभ्यः
पञ्चमीविक्रमकात् / विक्रमकाद्विक्रमकाभ्याम्विक्रमकेभ्यः
षष्ठीविक्रमकस्यविक्रमकयोःविक्रमकाणाम्
सप्तमीविक्रमकेविक्रमकयोःविक्रमकेषु
सम्बोधनहे विक्रमकहे विक्रमकौहे विक्रमकाः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + क्रमक (क्रमबद्ध, प्रणाली के अनुसार)
English: N. of one of Skanda's attendants, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬