🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:09:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विक्रमिन् (पुंलिङ्ग)

पराक्रमी, शूरवीर

🔎 आपका लिखा रूप विक्रमी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविक्रमीविक्रमिनौविक्रमिनः
द्वितीयाविक्रमिनम्विक्रमिनौविक्रमिनः
तृतीयाविक्रमिनाविक्रमिभ्याम्विक्रमिभिः
चतुर्थीविक्रमिनेविक्रमिभ्याम्विक्रमिभ्यः
पञ्चमीविक्रमिनःविक्रमिभ्याम्विक्रमिभ्यः
षष्ठीविक्रमिनःविक्रमिनोःविक्रमिनाम्
सप्तमीविक्रमिनिविक्रमिनोःविक्रमिषु
सम्बोधनहे विक्रमिन्हे विक्रमिनौहे विक्रमिनः

अर्थ: पराक्रमी, शूरवीर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विक्रमिन् (स्त्रीलिङ्ग)

पराक्रमी, शूरवीर

🔎 आपका लिखा रूप विक्रमी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविक्रमीविक्रमिनौविक्रमिनः
द्वितीयाविक्रमिनम्विक्रमिनौविक्रमिनः
तृतीयाविक्रमिनाविक्रमिभ्याम्विक्रमिभिः
चतुर्थीविक्रमिनेविक्रमिभ्याम्विक्रमिभ्यः
पञ्चमीविक्रमिनःविक्रमिभ्याम्विक्रमिभ्यः
षष्ठीविक्रमिनःविक्रमिनोःविक्रमिनाम्
सप्तमीविक्रमिनिविक्रमिनोःविक्रमिषु
सम्बोधनहे विक्रमिन्हे विक्रमिनौहे विक्रमिनः

अर्थ: पराक्रमी, शूरवीर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬