🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:13:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विक्षीर (पुंलिङ्ग)

विशिष्टं विगतं वा क्षीरं यस्य प्रा.ब. मदार का पौधा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविक्षीरःविक्षीरौविक्षीराः
द्वितीयाविक्षीरम्विक्षीरौविक्षीरान्
तृतीयाविक्षीरेणविक्षीराभ्याम्विक्षीरैः
चतुर्थीविक्षीरायविक्षीराभ्याम्विक्षीरेभ्यः
पञ्चमीविक्षीरात् / विक्षीराद्विक्षीराभ्याम्विक्षीरेभ्यः
षष्ठीविक्षीरस्यविक्षीरयोःविक्षीराणाम्
सप्तमीविक्षीरेविक्षीरयोःविक्षीरेषु
सम्बोधनहे विक्षीरहे विक्षीरौहे विक्षीराः

अर्थ: विशिष्टं विगतं वा क्षीरं यस्य प्रा.ब. मदार का पौधा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬