🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:19:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विख्यात (पुंलिङ्ग)

प्रख्यात, विश्रुत, प्रसिद्ध, मशहूर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविख्यातःविख्यातौविख्याताः
द्वितीयाविख्यातम्विख्यातौविख्यातान्
तृतीयाविख्यातेनविख्याताभ्याम्विख्यातैः
चतुर्थीविख्यातायविख्याताभ्याम्विख्यातेभ्यः
पञ्चमीविख्यातात् / विख्याताद्विख्याताभ्याम्विख्यातेभ्यः
षष्ठीविख्यातस्यविख्यातयोःविख्यातानाम्
सप्तमीविख्यातेविख्यातयोःविख्यातेषु
सम्बोधनहे विख्यातहे विख्यातौहे विख्याताः

अर्थ: प्रख्यात, विश्रुत, प्रसिद्ध, मशहूर

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्ध (३.३.११२) — पर्याय: सजा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विख्यात (नपुंसकलिङ्ग)

प्रख्यात, विश्रुत, प्रसिद्ध, मशहूर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविख्यातम्विख्यातेविख्यातानि
द्वितीयाविख्यातम्विख्यातेविख्यातानि
तृतीयाविख्यातेनविख्याताभ्याम्विख्यातैः
चतुर्थीविख्यातायविख्याताभ्याम्विख्यातेभ्यः
पञ्चमीविख्यातात् / विख्याताद्विख्याताभ्याम्विख्यातेभ्यः
षष्ठीविख्यातस्यविख्यातयोःविख्यातानाम्
सप्तमीविख्यातेविख्यातयोःविख्यातेषु
सम्बोधनहे विख्यातहे विख्यातेहे विख्यातानि

अर्थ: प्रख्यात, विश्रुत, प्रसिद्ध, मशहूर

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्ध (३.३.११२) — पर्याय: सजा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें