🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:33:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

विझर्झर (पुंलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + झर्झर (एक प्रकार का ढोल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविझर्झरःविझर्झरौविझर्झराः
द्वितीयाविझर्झरम्विझर्झरौविझर्झरान्
तृतीयाविझर्झरेणविझर्झराभ्याम्विझर्झरैः
चतुर्थीविझर्झरायविझर्झराभ्याम्विझर्झरेभ्यः
पञ्चमीविझर्झरात् / विझर्झराद्विझर्झराभ्याम्विझर्झरेभ्यः
षष्ठीविझर्झरस्यविझर्झरयोःविझर्झराणाम्
सप्तमीविझर्झरेविझर्झरयोःविझर्झरेषु
सम्बोधनहे विझर्झरहे विझर्झरौहे विझर्झराः

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + झर्झर (एक प्रकार का ढोल)
English: discordant, disagreeable, Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विझर्झर (नपुंसकलिङ्ग)

वि (स च डित्" पक्षी) + झर्झर (झाँझ, मजीरा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविझर्झरम्विझर्झरेविझर्झराणि
द्वितीयाविझर्झरम्विझर्झरेविझर्झराणि
तृतीयाविझर्झरेणविझर्झराभ्याम्विझर्झरैः
चतुर्थीविझर्झरायविझर्झराभ्याम्विझर्झरेभ्यः
पञ्चमीविझर्झरात् / विझर्झराद्विझर्झराभ्याम्विझर्झरेभ्यः
षष्ठीविझर्झरस्यविझर्झरयोःविझर्झराणाम्
सप्तमीविझर्झरेविझर्झरयोःविझर्झरेषु
सम्बोधनहे विझर्झरहे विझर्झरेहे विझर्झराणि

अर्थ: वि (स च डित्" पक्षी) + झर्झर (झाँझ, मजीरा)
English: discordant, disagreeable, Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें