🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:26:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

द्रा (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप विद्रा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्राद्रेद्राः
द्वितीयाद्राम्द्रेद्राः
तृतीयाद्रयाद्राभ्याम्द्राभिः
चतुर्थीद्रायैद्राभ्याम्द्राभ्यः
पञ्चमीद्रायाःद्राभ्याम्द्राभ्यः
षष्ठीद्रायाःद्रयोःद्राणाम्
सप्तमीद्रायाम्द्रयोःद्रासु
सम्बोधनहे द्रेहे द्रेहे द्राः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

द्रा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप विद्रा = तृतीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाद्राःद्रौद्राः
द्वितीयाद्राम्द्रौद्रः
तृतीयाद्राद्राभ्याम्द्राभिः
चतुर्थीद्रेद्राभ्याम्द्राभ्यः
पञ्चमीद्रःद्राभ्याम्द्राभ्यः
षष्ठीद्रःद्रोःद्राम्
सप्तमीद्रिद्रोःद्रासु
सम्बोधनहे द्राःहे द्रौहे द्राः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें