🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:10:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धर्तृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप विधर्ता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधर्ताधर्तारौधर्तारः
द्वितीयाधर्तारम्धर्तारौधर्तॄन्
तृतीयाधर्त्राधर्तृभ्याम्धर्तृभिः
चतुर्थीधर्त्रेधर्तृभ्याम्धर्तृभ्यः
पञ्चमीधर्तुःधर्तृभ्याम्धर्तृभ्यः
षष्ठीधर्तुःधर्त्रोःधर्तॄणाम्
सप्तमीधर्तरिधर्त्रोःधर्तृषु
सम्बोधनहे धर्तःहे धर्तारौहे धर्तारः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

विधर्तृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप विधर्ता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाविधर्ताविधर्तारौविधर्तारः
द्वितीयाविधर्तारम्विधर्तारौविधर्तॄन्
तृतीयाविधर्त्राविधर्तृभ्याम्विधर्तृभिः
चतुर्थीविधर्त्रेविधर्तृभ्याम्विधर्तृभ्यः
पञ्चमीविधर्तुःविधर्तृभ्याम्विधर्तृभ्यः
षष्ठीविधर्तुःविधर्त्रोःविधर्तॄणाम्
सप्तमीविधर्तरिविधर्त्रोःविधर्तृषु
सम्बोधनहे विधर्तःहे विधर्तारौहे विधर्तारः

अर्थ: —
English: a distributer, arranger, supporter, RV.; VS.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬